Kennisbank · Trauma & PTSS
Moral injury bij de politie
Als de eigen organisatie je raakt
Moral injury politie is een onderwerp dat steeds meer aandacht krijgt wanneer politiemedewerkers vastlopen na ingrijpende gebeurtenissen, ervaren onrecht of problemen binnen de eigen organisatie.
Je hebt jarenlang het uiterste van jezelf gegeven. Je stond klaar wanneer dat nodig was, werkte onregelmatige diensten, maakte moeilijke situaties mee en droeg verantwoordelijkheid onder soms grote druk.
En dan gebeurt er een incident. Er komt een klacht en er volgt een intern onderzoek. Opeens kan het voelen alsof al die jaren van inzet, loyaliteit en goed functioneren niet meer meewegen.
Dat kan diep raken. Niet alleen als politiemedewerker, maar ook als mens.
Belangrijk
Dit artikel is bedoeld voor herkenning en algemene informatie. Het stelt geen diagnose. Bij ernstige, langdurige of snel toenemende klachten is beoordeling door een daarvoor bevoegde professional belangrijk.
Op deze pagina
- Wanneer één incident je hele loopbaan lijkt te overschaduwen
- De verborgen cultuur binnen de politie
- Hoog verzuim is niet altijd het probleem
- Wat is moral injury?
- Moral injury politie en PTSS: oorzaak of gevolg?
- Wanneer moral injury de laatste druppel wordt
- Het kan ook andersom werken
- De uiteindelijke trigger hoeft geen politie-incident te zijn
- Als het vertrouwen beschadigd raakt
- Eén incident bepaalt niet wie jij bent
- Coaching met IEMT
- Het hele verhaal bekijken
Wanneer één incident je hele loopbaan lijkt te overschaduwen
Dat een klacht zorgvuldig wordt onderzocht, is begrijpelijk en noodzakelijk. Maar voor degene die onderwerp is van zo'n onderzoek gebeurt er vaak veel meer dan alleen een feitelijke beoordeling van een incident.
Misschien herken je jezelf niet in het beeld dat van je ontstaat. Misschien ervaar je dat er vooral over je wordt gesproken in plaats van met je. Collega's die jarenlang naast je stonden, kunnen afstand gaan houden.
En juist dan kan het bijzonder pijnlijk zijn wanneer het lijkt alsof de organisatie niet meer kijkt naar de politiemedewerker die jarenlang verantwoordelijkheid heeft gedragen, maar vooral naar dat ene moment.
Wat wordt er over mij gezegd?
Wie gelooft mij nog?
Wat betekent dit voor mijn loopbaan?
Was mijn inzet van al die jaren dan niets waard?
De verborgen cultuur binnen de politie
Iedere organisatie kent formele regels. Daarnaast bestaan er ongeschreven regels, gewoonten en verwachtingen.
Binnen een organisatie als de politie kan de groepscultuur sterk zijn. Loyaliteit, doorgaan wanneer het moeilijk wordt en er staan voor je collega's zijn belangrijke waarden.
Maar wat gebeurt er wanneer je niet meer voldoet aan die verborgen cultuur? Wanneer je vragen stelt, kritiek uit of een andere visie hebt dan je leidinggevende of team?
Soms ontstaat een langdurig conflict met een leidinggevende. In andere situaties ervaren medewerkers uitsluiting of zelfs pestgedrag op het werk.
Je merkt dat gesprekken veranderen wanneer je binnenkomt. Je krijgt minder informatie, ervaart afstand of krijgt het gevoel dat je positie binnen het team langzaam verandert.
Hoog verzuim is niet altijd het probleem
Wanneer een politiemedewerker uiteindelijk uitvalt, wordt vaak gekeken naar het verzuim. Maar langdurig of hoog verzuim kan ook het gevolg zijn van wat eraan voorafging.
- slecht slapen;
- voortdurend piekeren;
- gesprekken steeds opnieuw in je hoofd voeren;
- boosheid en machteloosheid;
- je niet kunnen concentreren;
- steeds alert zijn op wat anderen zeggen of doen;
- je terugtrekken;
- steeds meer aan jezelf gaan twijfelen.
Degene die jarenlang doorging en nauwelijks verzuimde, lukt dat opeens niet meer.
Niet omdat de betrokkenheid bij het werk verdwenen is, maar omdat er iets geraakt kan zijn dat veel dieper ligt.
Wat is moral injury?
Moral injury, ook wel morele verwonding genoemd, kan ontstaan wanneer gebeurtenissen of omstandigheden diep botsen met je persoonlijke normen, waarden, loyaliteit of gevoel voor rechtvaardigheid.
Bij politiemensen wordt moral injury vaak gekoppeld aan ingrijpende gebeurtenissen tijdens het operationele werk.
Maar die morele verwonding kan ook ontstaan binnen de eigen organisatie.
Wanneer je jarenlang loyaal bent geweest aan een organisatie en je vervolgens door diezelfde organisatie niet gezien, gehoord of rechtvaardig behandeld voelt, kan dat bijzonder diep ingrijpen.
Moral injury politie en PTSS: oorzaak of gevolg?
Door mijn jarenlange ervaring met het begeleiden van politiecollega's met PTSS zie ik dat moral injury regelmatig wordt aangewezen als de oorzaak van hun PTSS.
Meer lezen over PTSS bij de politie?
→ PTSS als beroepsziekte bij de politie
In de praktijk ligt dat vaak genuanceerder.
Bij veel politiemedewerkers die uiteindelijk PTSS-klachten ontwikkelen, is niet één gebeurtenis aan te wijzen die alles heeft veroorzaakt. Vaak is er sprake van een jarenlange opeenstapeling van ingrijpende gebeurtenissen.
Incident na incident wordt verwerkt door door te gaan. Dat past ook bij het politiewerk: handelen, oplossen en vervolgens weer door naar de volgende melding.
De spreekwoordelijke emmer kan daardoor steeds voller raken, zonder dat iemand dat zelf direct in de gaten heeft.
Bij PTSS bij de politie zien we daarom regelmatig dat niet één incident, maar de opeenstapeling van gebeurtenissen bepalend is voor het ontstaan van klachten.
Wanneer moral injury de laatste druppel wordt
Vervolgens kan er een gebeurtenis plaatsvinden die als kantelpunt wordt ervaren.
Dat kan een politie-incident zijn, maar ook een klacht, een intern onderzoek, een conflict met een leidinggevende, ervaren onrecht of het gevoel in de steek gelaten te zijn door de organisatie waarvoor je jarenlang klaar hebt gestaan.
Zo'n gebeurtenis kan gevoelens oproepen die we herkennen bij moral injury: boosheid, verdriet, machteloosheid, schuld, schaamte, teleurstelling en een diep gevoel van eenzaamheid.
Het is dan begrijpelijk dat iemand zegt: “Dit heeft mijn PTSS veroorzaakt.”
Maar soms was de emmer vóór die gebeurtenis al bijna vol.
Het incident rondom de moral injury kan dan de laatste druppel zijn waardoor jarenlang onvoldoende verwerkte ervaringen zich ineens in alle hevigheid aandienen.
“De laatste druppel is niet hetzelfde als de volle emmer.”
Het kan ook andersom werken
Er is nog een andere belangrijke nuance.
Niet alle boosheid, verdriet, machteloosheid en eenzaamheid die iemand ervaart, hoeven uitsluitend door moral injury veroorzaakt te worden.
PTSS zelf kan deze gevoelens en reacties eveneens versterken.
Iemand kan prikkelbaarder worden, zich terugtrekken, sneller boos reageren, minder vertrouwen hebben in anderen of zich steeds meer alleen voelen.
Moral injury en PTSS kunnen daardoor in elkaar grijpen. Hierdoor is het niet altijd eenvoudig vast te stellen wat precies oorzaak is en wat gevolg.
Voor herstel is die vraag bovendien niet altijd de belangrijkste.
Belangrijker is om te onderzoeken welke ervaringen nog steeds emotionele lading hebben en welke reacties iemand vandaag gevangen houden.
De uiteindelijke trigger hoeft geen politie-incident te zijn
Wat ik in de praktijk eveneens zie, is dat de gebeurtenis waarna iemand uiteindelijk vastloopt niet altijd politiegerelateerd hoeft te zijn.
Een politiemedewerker kan jarenlang ernstige of schokkende gebeurtenissen tijdens het werk meemaken en ogenschijnlijk blijven functioneren.
Vervolgens gebeurt er iets in de privésfeer.
Bijvoorbeeld een relatiebreuk, overlijden, problemen binnen het gezin, ziekte van iemand die dichtbij staat of een andere ingrijpende persoonlijke gebeurtenis.
Daarna lijkt iemand ineens niet meer dezelfde veerkracht te hebben.
Het privé-incident lijkt dan de oorzaak van de klachten, terwijl daar mogelijk een lange voorgeschiedenis van belastende werkervaringen onder ligt.
Kortsluiting na jarenlange belasting
Ik vergelijk dit soms met kortsluiting.
Niet één apparaat hoeft de hele installatie te hebben beschadigd. Er stond mogelijk al lange tijd veel spanning op het systeem.
De laatste gebeurtenis zorgt er uiteindelijk voor dat het systeem het niet meer kan dragen.
Als het vertrouwen beschadigd raakt
De pijn na een klacht, conflict of intern onderzoek zit niet alleen in wat er feitelijk is gebeurd.
Het kan ook gaan over verlies:
- verlies van vertrouwen in collega's;
- verlies van vertrouwen in leidinggevenden;
- verlies van verbondenheid met het team;
- verlies van vertrouwen in de organisatie;
- en soms verlies van een deel van je professionele identiteit.
Dat kan verklaren waarom iemand maanden of zelfs jaren later nog sterke emoties ervaart wanneer over de gebeurtenis wordt gesproken.
Rationeel weet je misschien precies wat er is gebeurd. Maar emotioneel is het nog niet voorbij.
Eén incident bepaalt niet wie jij bent
Na een klacht of intern onderzoek kun je jezelf steeds meer gaan bekijken door de ogen van anderen.
Heb ik gefaald?
Ben ik nog wel geschikt voor dit werk?
Had ik mijn mond moeten houden?
Waarom kan ik dit niet loslaten?
Wie ben ik nog als politieman of politievrouw?
Juist dan is het belangrijk onderscheid te maken tussen wat er is gebeurd en wie je bent.
Eén incident, één klacht of één intern onderzoek is een hoofdstuk in een loopbaan. Het is niet je volledige loopbaan.
En het bepaalt niet automatisch je waarde als mens of professional.
Coaching met IEMT
Met coaching en IEMT kan ik niet veranderen wat er binnen een organisatie is gebeurd.
Ook gaat begeleiding niet over het bepalen wie juridisch, organisatorisch of moreel gelijk heeft.
We kunnen wel kijken naar wat de gebeurtenissen met jou hebben gedaan.
IEMT (Integral Eye Movement Therapy) richt zich onder andere op emotionele reacties en patronen die gekoppeld zijn geraakt aan bepaalde ervaringen.
Dat kan bijvoorbeeld gaan om:
- boosheid wanneer je aan bepaalde personen of gesprekken denkt;
- machteloosheid over wat er is gebeurd;
- schaamte of schuldgevoel;
- angst voor een nieuwe confrontatie;
- steeds opnieuw gesprekken in je hoofd voeren;
- het gevoel tekortgeschoten te zijn;
- het gevoel onrechtvaardig behandeld te zijn.
Het doel is niet om de gebeurtenis goed te praten of te vergeten.
Het doel is dat de emotionele lading die eraan gekoppeld is minder bepalend wordt voor hoe je je vandaag voelt en hoe je naar jezelf kijkt.
Het hele verhaal bekijken
Bij PTSS onder politiemedewerkers is het daarom belangrijk om niet uitsluitend te zoeken naar dat ene incident.
Soms is er één duidelijk traumatisch incident. Maar regelmatig is het beeld complexer.
Jarenlange blootstelling aan ingrijpende gebeurtenissen, onvoldoende verwerkte ervaringen, privéomstandigheden, conflicten binnen de organisatie en moral injury kunnen bij elkaar komen.
De gebeurtenis waarna iemand uiteindelijk uitvalt, hoeft daarom niet dezelfde gebeurtenis te zijn waarmee het allemaal begonnen is.
Soms begint herstel met weer leren kijken naar het hele verhaal, in plaats van alleen naar dat ene hoofdstuk.
Herken je jezelf hierin?
Loop je vast na een klacht, intern onderzoek, conflict met een leidinggevende, pestgedrag, PTSS of problemen binnen de organisatiecultuur?
Tijdens een kennismakingsgesprek kunnen we bespreken wat er speelt en of coaching met IEMT bij jou past.
Geen lange wachttijden.
Plan een kennismakingsgesprek