Trauma verwerken

Wat is trauma?

Het woord trauma wordt gebruikt voor de blijvende gevolgen die een ingrijpende of bedreigende ervaring kan hebben. Het kan gaan om één gebeurtenis, maar ook om herhaalde of langdurige blootstelling aan onveiligheid, verlies, geweld, verwaarlozing of schokkende situaties.

Niet iedereen ontwikkelt na een ingrijpende gebeurtenis langdurige klachten. Veel eerste reacties nemen met tijd, veiligheid en steun weer af. Bij sommige mensen blijft het zenuwstelsel echter reageren alsof het gevaar nog niet helemaal voorbij is.

Een normale reactie op gevaar

Tijdens een bedreigende situatie maakt je lichaam zich automatisch klaar om te vechten, vluchten, bevriezen of hulp te zoeken. Je hartslag kan stijgen, spieren spannen zich aan en je aandacht richt zich volledig op mogelijk gevaar.

Deze reacties zijn niet zwak of vreemd. Ze zijn onderdeel van het natuurlijke overlevingssysteem. Ook na afloop kun je tijdelijk last hebben van onrust, slecht slapen, huilen, schrikachtigheid of steeds opnieuw aan de gebeurtenis denken.

Meestal worden deze reacties geleidelijk minder. Wanneer ze langdurig blijven bestaan of het dagelijks leven ernstig beperken, kan professionele ondersteuning verstandig zijn.

Signalen van onverwerkt trauma

Traumaklachten kunnen per persoon sterk verschillen. Mogelijke signalen zijn:

• steeds terugkerende herinneringen of nachtmerries;
• snel schrikken of voortdurend alert zijn;
• situaties, plaatsen of gesprekken vermijden;
• prikkelbaarheid, boosheid of plotselinge emotionele reacties;
• spanning, benauwdheid of onrust in het lichaam;
• slecht slapen of moeite met ontspannen;
• je afgesloten, verdoofd of niet helemaal aanwezig voelen;
• schuld, schaamte of negatieve gedachten over jezelf;
• moeite met vertrouwen, nabijheid of grenzen;
• concentratieproblemen en aanhoudende vermoeidheid.

Eén of enkele signalen betekenen niet automatisch dat er sprake is van PTSS. Een huisarts, psycholoog of andere bevoegde behandelaar kan beoordelen wat er aan de hand is.

Trauma en het lichaam

Een ingrijpende ervaring wordt niet alleen als verhaal onthouden. Ook lichamelijke reacties kunnen eraan verbonden blijven. Een geur, geluid, blik, aanraking of bepaalde situatie kan daardoor plotseling spanning oproepen.

Je begrijpt misschien rationeel dat je veilig bent, terwijl je lichaam toch reageert alsof er opnieuw gevaar dreigt. Dat kan verwarrend zijn, maar de reactie ontstaat vaak sneller dan bewust nadenken.

Waarom blijven klachten soms bestaan?

Na een ingrijpende ervaring kan je brein extra gevoelig worden voor alles wat aan de oorspronkelijke situatie doet denken. Deze herinneringen of waarnemingen kunnen een automatische triggerreactie oproepen.

Vermijden kan op korte termijn rust geven, maar kan er ook voor zorgen dat het brein niet ervaart dat de situatie inmiddels veilig is. Daarnaast kunnen langdurige stress, gebrek aan steun, nieuwe ingrijpende ervaringen en gevoelens van schuld of schaamte het herstel bemoeilijken.

Bij mensen die tijdens hun werk regelmatig schokkende gebeurtenissen meemaken, kunnen ervaringen zich bovendien opstapelen. Klachten worden dan soms pas veel later zichtbaar.

Wat helpt bij trauma verwerken?

Trauma verwerken betekent niet dat je moet vergeten wat er is gebeurd. Het betekent dat de gebeurtenis steeds meer onderdeel wordt van het verleden en minder automatisch je gevoelens, lichaam en gedrag in het heden bepaalt.

Veiligheid, regie, steun en een passende aanpak zijn daarbij belangrijk. Wat helpt, verschilt per persoon en per situatie. Mogelijke vormen van ondersteuning zijn:

• steun van mensen die je vertrouwt;
• herstel van rust, structuur en lichamelijke veiligheid;
• psycho-educatie over stress- en traumareacties;
• begeleiding bij emoties, overtuigingen en gedragspatronen;
• traumagerichte psychologische behandeling wanneer dat nodig is.

Bij PTSS behoren onder andere EMDR, exposure en traumagerichte cognitieve therapieën tot de behandelingen die in professionele richtlijnen worden genoemd.

Wanneer is het verstandig hulp te zoeken?

Neem contact op met je huisarts wanneer klachten ernstig zijn, niet verminderen of invloed hebben op je slaap, relaties, werk of dagelijks functioneren. Doe dit ook wanneer je veel vermijdt, middelen gebruikt om gevoelens te onderdrukken of jezelf steeds verder terugtrekt.

Bij ernstige psychische klachten, suïcidegedachten, psychose of sterke ontregeling is begeleiding door een huisarts of specialistische geestelijke gezondheidszorg noodzakelijk.

IEMT bij traumaklachten

Binnen mijn praktijk kan IEMT worden gebruikt bij terugkerende emoties, herinneringen, lichamelijke reacties en automatische triggerpatronen. Je hoeft daarbij niet altijd uitgebreid te vertellen wat je precies hebt meegemaakt.

Vooraf bespreken we zorgvuldig je klachten en beoordelen we of deze manier van werken veilig en passend is. Bij complexe of ernstige problematiek kan specialistische behandeling of samenwerking met andere hulpverleners nodig zijn.

Lees ook: Wat is IEMT en hoe werkt het?

Lees bij werkgerelateerde traumaklachten ook: PTSS als beroepsziekte bij de politie .

Betrouwbare informatie

Meer algemene informatie over trauma, PTSS en professionele behandeling vind je bij:

• Thuisarts.nl – Ik heb iets ergs meegemaakt
• GGZ Standaarden – Psychotrauma